Việt Nam: Thông tư 103 được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn tài chính trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 103/2026/TT-BTC nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tài chính trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước 100% vốn, khu vực đang nắm giữ khoảng 4,5 triệu tỷ đồng tài sản nhưng chuyển đổi chậm.

Đến cuối năm 2025, cả nước có 695 doanh nghiệp nhà nước, gồm 497 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và 198 doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối. Tổng tài sản đạt gần 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu khoảng 2,02 triệu tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế khoảng 261.000 tỷ đồng, nộp ngân sách khoảng 390.000 tỷ đồng. Tiến trình cổ phần hóa giai đoạn 2021-2025 chậm hơn kế hoạch, gần 70 doanh nghiệp sau cổ phần hóa chưa đáp ứng điều kiện cơ cấu cổ đông.

Thông tư 103 giải quyết các điểm nghẽn: phân loại nợ phải thu, phải trả chưa rõ ràng; khó khăn định giá quyền sử dụng đất; bàn giao kéo dài. Quy định chính: doanh nghiệp phải đối chiếu, phân loại toàn bộ nợ trước khi định giá (Điều 3); thời hạn bàn giao tối đa 15 ngày sau khi có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (Điều 5); công khai thông tin trên trang web doanh nghiệp và cổng thông tin cơ quan chủ sở hữu (Điều 12).

Thông tư thay đổi phương pháp định giá doanh nghiệp theo giá thị trường, sử dụng giá mua mới và tỷ lệ chất lượng còn lại tối thiểu 20% đối với máy móc, nhà cửa. Chính phủ cũng ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP, Nghị quyết 79-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2045 có khoảng 60 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và 5 doanh nghiệp vào nhóm 500 lớn nhất thế giới.