Quyết định 40 của Thủ tướng Việt Nam ấn định tỷ lệ sở hữu nhà nước cho làn sóng thoái vốn thứ ba

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ban hành Quyết định 40/2026 ngày 5/8 quy định tiêu chí phân loại tỷ lệ sở hữu nhà nước tại doanh nghiệp, có hiệu lực ngay, và Công điện 52 ngày 7/8 ấn định hạn 31/8 phê duyệt kế hoạch 5 năm cơ cấu lại vốn nhà nước giai đoạn 2026-2030.

Quyết định chia doanh nghiệp thành ba nhóm: nhà nước nắm 100% vốn điều lệ ở lĩnh vực quốc phòng, an ninh, độc quyền tự nhiên và các ngành then chốt như năng lượng, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng thị trường vốn (SCIC, VNX, VSDC); ít nhất 65% với hàng không, cảng biển đặc biệt, ngân hàng (không gồm bảo hiểm, chứng khoán, công ty quản lý quỹ), cơ khí chế tạo, phân bón và cấp thoát nước; từ 50% đến dưới 65% với đầu mối nhập khẩu xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên và một số dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng trọng yếu.

Cơ quan đại diện chủ sở hữu có 30 ngày làm việc để đề xuất hoặc phê duyệt kế hoạch 5 năm; Bộ Tài chính tổng hợp báo cáo Thủ tướng phê duyệt kế hoạch tổng thể trong quý 4/2026. Khung phân loại tạo nhu cầu điều chỉnh đáng kể tại các doanh nghiệp niêm yết: VietinBank (CTG) với tỷ lệ nhà nước khoảng 64,46% phải nâng lên tối thiểu 65%. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) ở mức khoảng 95,4% có dư địa thoái vốn, tương tự Petrolimex (PLX) với 75,87% so với khung 50-65% cho đầu mối xăng dầu.

Khung pháp lý được bổ sung bởi Thông tư 103/2026 về quy trình cổ phần hóa và Thông tư 108/2026 về hạch toán kế toán. Khu vực doanh nghiệp nhà nước chiếm hơn 33,3% tổng vốn hóa thị trường, với tỷ lệ sở hữu nhà nước bình quân khoảng 26%, đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường chịu ảnh hưởng lớn của SOE trong khu vực cùng Malaysia và Singapore.