Việt Nam: Luật hóa Nghị quyết 42 giúp xử lý 445.000 tỷ đồng nợ xấu

Các tổ chức tín dụng Việt Nam đã xử lý khoảng 445.000 tỷ đồng nợ xấu trong hơn sáu năm thực hiện Nghị quyết 42, với tỷ lệ khách hàng tự nguyện trả nợ tăng từ khoảng 20% trước khi nghị quyết có hiệu lực lên 36% trong thời gian áp dụng.

Trong tổng số, khách hàng tự nguyện trả khoảng 161.000 tỷ đồng, trong khi xử lý qua tài sản bảo đảm đạt khoảng 93.000 tỷ đồng, chiếm hơn 20% tổng nợ đã xử lý. Chỉ khoảng 10% tài sản bảo đảm do ngân hàng trực tiếp thu giữ và xử lý theo đúng trình tự pháp luật, cho thấy tác động chính của cơ chế là răn đe, khuyến khích tuân thủ tự nguyện hơn là cưỡng chế.

Đến cuối năm 2024, tổng nợ xấu toàn hệ thống đã vượt 1 triệu tỷ đồng, và trong hai tháng đầu năm 2025 tăng thêm khoảng 34.000 tỷ đồng. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết dư nợ tín dụng toàn hệ thống hiện đạt trên 20,15 triệu tỷ đồng, nghĩa là tỷ lệ nợ xấu tăng thêm 1% sẽ buộc hệ thống phải xử lý thêm hơn 200.000 tỷ đồng. Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ghi nhận gần 220 vụ tranh chấp tín dụng - ngân hàng tồn đọng tại TP.HCM, chủ yếu liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm, thủ tục tố tụng và thi hành án.

Cơ chế luật hóa quy định quyền thu giữ tài sản bảo đảm chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ điều kiện: khoản nợ và tài sản bảo đảm đáp ứng quy định pháp luật, hợp đồng có thỏa thuận rõ ràng, tài sản không thuộc diện tranh chấp, và tổ chức tín dụng phải công khai thông tin trước khi tiến hành. Cần có sự tham gia của chính quyền địa phương và cơ quan công an để bảo đảm an ninh, trật tự và giám sát. Chuyên gia xử lý tài sản bảo đảm của VPBank cho biết khuôn khổ này trao cho ngân hàng quyền có thể thực thi, đồng thời tạo khuôn khổ minh bạch để bên vay biết rõ trường hợp nào tài sản có thể bị thu giữ và các quyền khiếu nại, khởi kiện vẫn được bảo đảm.