Việt Nam: Dự thảo Luật Bưu chính sửa đổi luật hóa dịch vụ thu hộ tiền hàng

Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) lần đầu tiên luật hóa dịch vụ thu hộ tiền hàng (COD), mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao quát dòng tiền phát sinh từ thương mại điện tử.

Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng dự thảo thay thế Luật Bưu chính 2010 vốn không theo kịp thị trường. Số doanh nghiệp bưu chính tăng gần 19 lần từ 40 năm 2010 lên 757 năm 2025, với các doanh nghiệp lớn như VNPost, Viettel Post nắm 93% thị phần. Doanh thu toàn ngành năm 2025 đạt 87.100 tỷ đồng, gấp 21,7 lần năm 2010, sản lượng hơn 4 tỷ bưu gửi. Ngành tăng trưởng 20-30%/năm và dự kiến đạt doanh thu 10 tỷ USD vào năm 2030.

Dự thảo chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tập trung vào yêu cầu an ninh như định danh người gửi, quản lý dữ liệu thay vì đặt thêm điều kiện kinh doanh. Luật xây dựng mã số định danh bưu gửi gắn với truy vết. Các khái niệm pháp lý cho mô hình kinh doanh số và logistics tích hợp sẽ được bổ sung.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn cho biết khoảng 90% trong số 4 tỷ bưu gửi mỗi năm là hàng thương mại điện tử, dòng tiền qua doanh nghiệp bưu chính lên tới hàng trăm ngàn tỷ đồng mỗi năm, lớn hơn nhiều lần doanh thu ngành. Ông đề nghị quy định rõ về quản lý dòng tiền, tách bạch tiền thu hộ và nghĩa vụ công khai, vì phần lớn doanh nghiệp bưu chính là nhỏ và siêu nhỏ.