Việt Nam: R&I nâng xếp hạng lên BBB-, mở rộng tiếp cận thị trường vốn Nhật Bản

Ngày 8/10/2026, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Rating and Investment Information (R&I) của Nhật Bản nâng xếp hạng tín nhiệm nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+, triển vọng Tích cực lên BBB-, triển vọng Ổn định, lần đầu tiên đưa Việt Nam vào nhóm xếp hạng Đầu tư (Investment Grade).

Theo Bộ Tài chính, R&I đánh giá tích cực nền tảng tăng trưởng kinh tế, triển vọng cải cách cơ cấu, dư địa tài khóa và khả năng chống chịu của Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài. R&I cho rằng động lực tăng trưởng thời gian tới có thể đến từ chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo, mở rộng đầu tư công và dòng vốn FDI. Tổ chức này đồng thời đánh giá tích cực các cải cách liên quan đến tinh gọn bộ máy, thúc đẩy khu vực tư nhân, hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường vốn. Về tài khóa, R&I đánh giá nợ công của Việt Nam ở mức tương đối thấp và chưa thấy lo ngại đáng kể về tính bền vững của nợ. Cán cân vãng lai thặng dư, dòng vốn FDI duy trì và gánh nặng nợ nước ngoài tương đối thấp cũng được xem là yếu tố hỗ trợ. R&I đồng thời chỉ ra những vấn đề cần theo dõi gồm tăng trưởng tín dụng, thanh khoản ngân hàng, cho vay bất động sản, khả năng cung ứng vốn của hệ thống tài chính và quy mô dự trữ ngoại hối.

Việc nâng hạng dự kiến mở rộng khả năng tiếp cận thị trường vốn Nhật Bản, bao gồm qua trái phiếu Samurai. Việt Nam đã có kinh nghiệm nghiên cứu kênh vốn này: năm 2019, Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) đã tổng hợp kinh nghiệm phát hành trái phiếu Samurai; ngày 15/12/2025 tại Tokyo, Bộ Tài chính làm việc với Tập đoàn Chứng khoán Daiwa về thị trường vốn Nhật Bản và khả năng huy động vốn qua trái phiếu Samurai. Indonesia đã phát hành trái phiếu Samurai liên tục từ năm 2015; riêng năm 2024, nước này huy động 200 tỷ Yên với các kỳ hạn từ 3 đến 20 năm, trong đó có 25 tỷ Yên Blue Bond cho các dự án kinh tế biển và phát triển bền vững. Việt Nam có thể nghiên cứu kết hợp trái phiếu Samurai với các công cụ tài chính xanh, trong đó có Blue Bond, để huy động nguồn lực dài hạn cho hạ tầng cảng biển, logistics, năng lượng ngoài khơi, bảo vệ hệ sinh thái biển và các dự án kinh tế biển.

Sau khi được nâng hạng, Việt Nam có thể chủ động hơn trong tiếp xúc nhà đầu tư tại Tokyo, Osaka và các trung tâm tài chính Nhật Bản. Lợi ích có thể mở rộng sang FII, tín dụng ngân hàng, tài trợ dự án, M&A và FDI. Đến hết quý I/2026, Nhật Bản có 5.760 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 79 tỷ USD, đứng thứ ba trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Khảo sát JETRO cho thấy 56,9% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự kiến mở rộng hoạt động trong một đến hai năm tới, cao hơn mức 46,8% của ASEAN. Việt Nam tiếp tục mục tiêu đạt xếp hạng Đầu tư từ S&P, Fitch và Moody's. Theo Quyết định 1919/QĐ-TTg ngày 2/10/2026, Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 đạt mức Baa3 theo Moody's hoặc BBB- theo S&P và Fitch trở lên. Moody's nâng triển vọng của Việt Nam từ Ổn định lên Tích cực vào tháng 5/2026, trong khi Fitch nâng một số công cụ nợ dài hạn cao cấp có bảo đảm của Việt Nam từ BB+ lên BBB- vào tháng 1/2026.