Việt Nam: Nâng hạng lên thị trường mới nổi ngày 21/9 thử thách hạ tầng thị trường vốn

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell từ phiên giao dịch 21/9, một cột mốc mà một chuyên gia cho rằng đòi hỏi hạ tầng pháp lý và thanh toán bù trừ vững chắc hơn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Minh Vũ, Giám đốc chương trình đào tạo thị trường chứng khoán, Trường Kinh Doanh – UEH, cho rằng việc nâng hạng ghi nhận hệ thống giao dịch KRX và việc bỏ yêu cầu có đủ tiền trước khi đặt lệnh đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, nhưng quy mô thị trường và chất lượng hạ tầng là hai câu chuyện khác nhau. Việt Nam hiện có hơn 13 triệu tài khoản chứng khoán.

Khoảng trống lớn nhất, theo ông, là bảo vệ nhà đầu tư khi một mắt xích thất bại – ai chịu trách nhiệm khi hồ sơ phát hành có thông tin sai, tài sản khách hàng được xử lý thế nào khi mất khả năng thanh toán, và tổn thất từ giao dịch thất bại được phân bổ ra sao. Thị trường sơ cấp, ông lập luận, nên chuyển từ công bố thông tin đơn thuần sang công bố thông tin đi kèm trách nhiệm pháp lý có thể truy cứu.

Ở thị trường thứ cấp, đối tác bù trừ trung tâm dự kiến vận hành từ quý 1/2027, nhưng ông lưu ý ký quỹ, tài sản bảo đảm và thứ tự phân bổ tổn thất phải được làm chắc trước khi khởi động. Ông cũng cảnh báo không nên triển khai bán khống, cho vay chứng khoán và sản phẩm phái sinh mới khi các lớp pháp lý và quản trị rủi ro chưa vững.

Ông đề xuất mô hình hai tốc độ: thị trường quốc gia ưu tiên an toàn và chuyển đổi từng bước, trong khi Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM được xây dựng theo chuẩn quốc tế ngay từ đầu để thử nghiệm trái phiếu mã hóa, chứng chỉ quỹ mã hóa, thanh toán tự động và giao dịch xuyên biên giới. Việc nâng hạng ngày 21/9 nên được xem là điểm bắt đầu của một giai đoạn mới, không phải sự xác nhận rằng hiện đại hóa đã hoàn tất.