Việt Nam: Thuốc lá tiêu tốn 1,14% GDP mỗi năm, thúc đẩy kiểm soát chặt chẽ hơn

Việc sử dụng thuốc lá gây thiệt hại khoảng 1,14% GDP mỗi năm, tương đương 108,7 nghìn tỷ đồng trong năm 2022, theo số liệu của Bộ Y tế được công bố tại hội thảo ngày 6/10 tại Hà Nội.

Con số này cao gấp 5 lần tổng nguồn thu thuế từ thuốc lá, khiến thuốc lá trở thành rào cản trực tiếp đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, ông Đặng Đức Anh, Quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết. Hút thuốc gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm và làm giảm năng suất lao động, với người hút thuốc nghỉ làm thêm 2,74 ngày mỗi năm và khiến doanh nghiệp tiêu tốn trung bình 5.816 USD mỗi năm cho mỗi nhân viên hút thuốc.

Để giải quyết gánh nặng này, Việt Nam đã thông qua cơ cấu thuế hỗn hợp theo Luật số 66/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Cơ cấu mới kết hợp mức thuế suất tỷ lệ 75% trên giá tính thuế với thuế tuyệt đối bắt đầu ở mức 2.000 đồng/bao vào năm 2027, tăng lên 8.000 đồng/bao vào năm 2030 và 10.000 đồng/bao từ năm 2031 trở đi. Tuy nhiên, mức cuối cùng vẫn thấp hơn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới là 15.000 đồng/bao vào năm 2030.

Các biện pháp bổ sung bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025 theo Nghị quyết 173/2024/QH15, và thành lập Quỹ Phòng bệnh theo Luật số 114/2025/QH15, trích 2% thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá vào các chương trình y tế công cộng. Các nhà nghiên cứu tại hội thảo lưu ý rằng việc tăng thuế dần lên 70% giá bán lẻ có thể giảm tỷ lệ nghèo chung 0,15 điểm phần trăm, trong đó các hộ gia đình có chủ hộ là nữ được hưởng lợi nhiều nhất.