Việt Nam: Thị trường chứng khoán hướng tới mở rộng nhà đầu tư sau nâng hạng FTSE

Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu Việt Nam đạt hơn 10,3 triệu tỷ đồng tính đến cuối tháng 9/2026, tương đương hơn 80% GDP năm 2025, theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt.

Phát biểu sau khi FTSE Russell chuyển thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, ông Hoàng cho biết thị trường có hơn 14,33 triệu tài khoản tính đến cuối tháng 10/2026, vượt mục tiêu 11 triệu tài khoản của năm 2030, theo số liệu của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Chiến lược phát triển thị trường đến năm 2030 đặt mục tiêu vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 100% GDP vào năm 2025.

Để thu hẹp khoảng cách, ông Hoàng cho rằng cần đưa thêm doanh nghiệp lớn, có quản trị tốt lên sàn, nâng chất lượng công bố thông tin và khuyến khích phát triển nhà đầu tư tổ chức để tăng cường giám sát, quản trị tại doanh nghiệp niêm yết. Ông cũng nêu yêu cầu hoàn thiện hạ tầng thị trường, trong đó có cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, để đáp ứng vận hành của một thị trường có quy mô và độ mở lớn hơn.

Về huy động vốn, ông cho rằng việc cho phép Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và sở giao dịch xem xét đồng thời hồ sơ IPO và hồ sơ niêm yết giúp rút ngắn thời gian từ chào bán đến niêm yết, và những đề xuất đơn giản hóa hồ sơ trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi sẽ tạo thêm thuận lợi. Với doanh nghiệp nhà nước, ông đề nghị gắn cổ phần hóa với niêm yết theo thời hạn cụ thể và lộ trình thoái vốn rõ ràng, lưu ý một số doanh nghiệp sau cổ phần hóa đã đăng ký giao dịch nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn thấp. Ông cũng ủng hộ cơ chế để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đủ điều kiện niêm yết và làm rõ tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hướng đi ông cho biết Bộ Tài chính đang triển khai.

Về sản phẩm, ông Hoàng cho rằng quỹ hoán đổi danh mục (ETF) nên được ưu tiên vì dễ tiếp cận, chi phí thấp, trong khi giao dịch ETF tại Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 1 - 2% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường. Ông nêu đề xuất mở rộng loại tài sản dùng để hình thành ETF trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi, tạo cơ sở nghiên cứu thêm sản phẩm như ETF vàng, cùng chứng quyền bán và quỹ đầu tư bất động sản (REIT). Sản phẩm mới, theo ông, cần nhà tạo lập thị trường đủ mạnh ngay từ đầu, kênh phân phối rộng qua ngân hàng và nền tảng số, chính sách thuế khuyến khích nắm giữ dài hạn, phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong dự thảo luật.