Giao thương Việt Nam tăng nhanh, cần tối ưu chi phí logistics

Quy mô xuất nhập khẩu tăng nhanh đặt ra yêu cầu tối ưu chi phí logistics, khi lợi thế thương mại chỉ chuyển thành năng lực cạnh tranh khi hàng hóa đến thị trường với chi phí hợp lý, thời gian ổn định và khả năng tuân thủ đáng tin cậy, theo ông Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).

Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ; xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD (tăng 22,4%); nhập khẩu đạt 395,30 tỷ USD (tăng 35,3%); nhập siêu khoảng 20,46 tỷ USD. Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 90,17% kim ngạch xuất khẩu; nhóm tư liệu sản xuất chiếm 94,11% kim ngạch nhập khẩu. Nhập khẩu tăng mạnh chủ yếu liên quan đến máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Trung Nghiêm - chuyên gia về hải quan và logistics - cho rằng một phần đáng kể chi phí logistics không chỉ từ vận tải mà còn từ thủ tục, kiểm tra, xử lý thông tin. Cần tổ chức lại vận tải theo hành lang, tăng kết nối đa phương thức, và đo hiệu quả theo tổng chi phí đến thị trường thay vì chỉ giá cước. Ông đề xuất bộ chỉ số tối thiểu gồm chi phí trên tấn, container hoặc lô hàng, đồng thời yêu cầu Bộ Tài chính và các bộ quản lý chuyên ngành lập bản đồ thủ tục cho các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực.

Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 80,1% kim ngạch xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm, trong khi khu vực kinh tế trong nước nhập siêu. Điều này đặt ra yêu cầu tối ưu hóa chi phí logistics gắn với nâng năng lực tham gia chuỗi của doanh nghiệp nội địa. Các chuyên gia nhấn mạnh việc quản trị theo tổng chi phí chuỗi cung ứng, tránh giảm chi phí ở khâu này nhưng tăng chi phí ở khâu khác.