Việt Nam: TVS kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn thoái vốn để nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn tư nhân

Công ty chứng khoán Thiên Việt (TVS) đã kêu gọi các nhà hoạch định chính sách giải quyết các rào cản về cơ chế thoái vốn, thanh khoản và hệ sinh thái đầu tư để nâng cao hiệu quả luân chuyển dòng vốn tư nhân và giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận nguồn vốn phát triển.

Ông Bùi Thành Trung, Phó Tổng Giám đốc TVS, phát biểu tại hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7, cho biết mặc dù dòng vốn đầu tư tư nhân và vốn đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam đang gia tăng, nhưng vòng quay vốn vẫn bị cản trở do khó khăn trong việc thoái vốn. “Để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh hơn, cần tháo gỡ các điểm nghẽn của dòng vốn đầu tư tư nhân và vốn đầu tư mạo hiểm, trong đó trọng tâm là hoàn thiện cơ chế thoái vốn, nâng cao thanh khoản và tạo điều kiện để dòng vốn được luân chuyển hiệu quả hơn”, ông Trung nói.

Theo ông Trung, tổng giá trị giải ngân thông qua 149 thương vụ trong năm 2025 đạt khoảng 4,5 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 2,3 tỷ USD của năm 2024, với số lượng thương vụ tăng từ 141 lên 149. Vốn đầu tư mạo hiểm tăng từ 398 triệu USD lên 509 triệu USD. Tuy nhiên, phần lớn dòng vốn vẫn tập trung vào các doanh nghiệp trưởng thành, có mô hình kinh doanh đã được kiểm chứng và khả năng hấp thụ vốn tốt. Các vòng gọi vốn giai đoạn đầu (seed, Series A) gần như không tăng trong ba năm qua, trong khi quy mô vốn bình quân tại vòng Series B tăng từ khoảng 10 triệu USD lên 11 triệu USD mỗi thương vụ trong giai đoạn 2024-2025.

Rào cản chính là khoảng cách về kỳ vọng định giá giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, khiến thanh khoản hạn chế, trong khi cơ chế thoái vốn chưa rõ ràng. Trong 5 năm qua, Việt Nam chưa ghi nhận thương vụ thoái vốn nào của quỹ đầu tư tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm thông qua IPO. Hoạt động thoái vốn chủ yếu thực hiện qua M&A. Chu kỳ đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp hiện kéo dài 7-10 năm và 64% quỹ đầu tư tư nhân dự kiến thời gian hoàn vốn có thể kéo dài thêm ít nhất một năm.

Để giải quyết các thách thức, ông Trung đề xuất xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn đầu. Ông đánh giá cao mô hình Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh (thành lập tháng 4/2026 với vốn điều lệ ban đầu khoảng 500 tỷ đồng) là hướng đi đáng chú ý, có thể nhân rộng. Ông cũng kêu gọi cơ chế vốn cầu nối cho doanh nghiệp đã có sản phẩm và mô hình kinh doanh nhưng chưa đủ điều kiện vay vốn ngân hàng hoặc không muốn pha loãng vốn cổ phần. Ông đề xuất nghiên cứu quỹ bảo lãnh cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và xây dựng sàn giao dịch riêng cho startup để nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ định giá và tạo điều kiện thoái vốn nhanh hơn.