Việt Nam: VACD chỉ ra thủ tục hành chính kìm hãm dòng tiền doanh nghiệp

Hội các Nhà quản trị doanh Việt Nam (VACD) đã chỉ ra những nút thắt hành chính mang tính hệ thống đang kìm hãm dòng vốn của doanh nghiệp.

Trong văn bản gửi Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), VACD xác định ba nhóm rào cản. Nhóm thứ nhất là áp dụng hồi tố thủ tục mới vào các giao dịch đã hoàn thành trong quá khứ hoặc thiếu hướng dẫn chuyển tiếp rõ ràng.

VACD dẫn vụ Công ty TNHH Cảng container quốc tế Cái Lân (CICT), ký hợp đồng vay từ IFC, FMO và PROPARCO năm 2010 thuộc diện miễn thuế. Cơ quan thuế sau đó yêu cầu CICT phải có hồ sơ thông báo theo Thông tư 156/2013/TT-BTC dù thời điểm ký kết không có quy định này. Doanh nghiệp kiến nghị Bộ Tài chính từ năm 2020 nhưng sau hơn 6 năm vẫn chưa nhận được câu trả lời dứt điểm.

Nhóm rào cản thứ hai là các thủ tục mang nặng tính kiểm soát vi mô, như Nghị định 144/2026/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp phải kê khai giảm rồi tăng lại thuế GTGT đầu vào nếu chậm thanh toán dù chỉ vài ngày. VACD cho rằng thủ tục này không thay đổi bản chất nghĩa vụ thuế nhưng tạo chi phí nhân sự và rủi ro bị xử phạt. Nghị định 393/2026/NĐ-CP miễn giấy phép lao động cho người nước ngoài làm việc dưới 90 ngày nhưng lại bắt buộc xin giấy phép nếu có phát sinh chi trả lương tại Việt Nam, vô hiệu hóa chính sách miễn trừ.

Nhóm thứ ba là khoảng trống định nghĩa pháp lý. VACD dẫn vụ YKK, Hansol Electronics và GIPT bị áp thuế suất GTGT đầu ra 8% và từ chối hoàn thuế vì hàng hóa cho kho ngoại quan không đáp ứng điều kiện "tiêu dùng ngoài Việt Nam" — khái niệm chưa từng được quy định chi tiết. Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (HVS) bị đình trệ hồ sơ hoàn thuế nhập khẩu vì hải quan yêu cầu chứng minh giao dịch với "thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam" mà không có hướng dẫn. Nghị định 252/2026/NĐ-CP về "hoạt động kinh doanh dựa trên nền tảng số" thiếu tiêu chí phân định, dẫn đến rủi ro áp sai thuế suất lên đến 10% đối với nhà cung cấp nước ngoài.