Việt Nam: Xuất khẩu gỗ chỉ tăng 4,4% khi mô hình tăng trưởng chạm giới hạn

Xuất khẩu gỗ và lâm sản của Việt Nam chỉ tăng 4,4% trong nửa đầu năm 2026, trong khi xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu giảm 2,7%, khi các lãnh đạo ngành cho rằng mô hình tăng trưởng dựa vào gia công đã chạm giới hạn.

Ngành gỗ từng đạt mức tăng xuất khẩu 19-20% mỗi năm trong giai đoạn 2018-2022. Năm 2025, kim ngạch đạt khoảng 18,5 tỷ USD, với mục tiêu vượt 20 tỷ USD. Tuy nhiên, nửa đầu năm 2026 cho thấy sự chậm lại rõ rệt, và các sản phẩm chế biến sâu — phân khúc có giá trị gia tăng cao — giảm 2,7%.

Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, tại một cuộc họp gần đây cho biết biên lợi nhuận đang mỏng đi dù kim ngạch xuất khẩu tăng. Ông lưu ý rằng một bộ bàn ghế xuất khẩu từ Việt Nam chỉ mang lại cho doanh nghiệp gia công khoảng 100 USD, trong khi khâu phân phối thu về giá trị gấp nhiều lần. Ngành vẫn phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường, với xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 10 tỷ USD mỗi năm, chiếm 54,6% tổng kim ngạch.

Ông Hoài nói ngành không thể chấp nhận mãi thân phận gia công dựa trên tăng trưởng về khối lượng. Sự cần thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam được các chuyên gia khác đồng tình. Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Nguyễn Đình Cung cho rằng xây dựng các hệ sinh thái cạnh tranh cần có sự kiến tạo của Nhà nước, trong khi Giáo sư Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore) cảnh báo kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đòi hỏi năng lực cạnh tranh hoàn toàn khác.