Việt Nam: Người trẻ mắc bẫy nợ nần khi mua trước trả sau tăng mạnh

Khoảng 60% người trẻ có ít nhất một khoản nợ tiêu dùng trong năm 2025, trong đó 25% thường quên hoặc chậm thanh toán, theo số liệu nghiên cứu do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thanh Tâm của Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân dẫn ra.

Làn sóng mua trước trả sau (BNPL) đang đẩy vấn đề trầm trọng hơn: 41% người 22–35 tuổi dùng BNPL trong 6 tháng qua, cao gần gấp đôi so với 3 năm trước, trong khi gần 30% gen Z từng trả chậm và 37,5% gen Z có từ 3 khoản trả góp cùng lúc. Thẻ tín dụng và BNPL được nhúng sẵn trong ứng dụng, phê duyệt trong vài phút, ưu đãi hoàn tiền kích thích chi tiêu, khiến người trẻ dễ chi tiêu quá mức khi kỹ năng số đi trước kỹ năng tài chính, bà Tâm cảnh báo.

Tổng thể cho vay tiêu dùng vẫn ổn định. Dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và tín dụng qua thẻ của toàn hệ thống ngân hàng và tổ chức tín dụng đạt khoảng 4,62 triệu tỷ đồng tính đến tháng 8/2026, tăng 21,75% so với cùng kỳ, chiếm 22,56% tổng dư nợ tín dụng. Riêng khối công ty tài chính tiêu dùng đạt gần 185.000 tỷ đồng, tăng 13,37%.

Ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc Điều hành Khối Nghiên cứu thị trường và Tư vấn, FiinGroup Việt Nam, cho biết tín dụng tiêu dùng toàn thị trường tăng 25,7% năm 2025, trong khi dư nợ công ty tài chính chỉ tăng 13,9%, khiến thị phần giảm từ 7% năm 2021 xuống 4,6% năm 2025. Nợ xấu khối công ty tài chính cải thiện từ 11,2% năm 2023 xuống 7,2% năm 2025.

Tiến sĩ Đào Minh Tú nhấn mạnh các công ty tài chính tiêu dùng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép đóng vai trò là cánh tay nối dài của hệ thống ngân hàng, mang dòng vốn chính thức đến người lao động thu nhập trung bình, thấp. Ông kêu gọi minh bạch – người vay cần biết rõ số tiền thực nhận, lãi suất, các khoản phí, tổng nghĩa vụ phải trả, kỳ hạn và hậu quả chậm trả – cùng trách nhiệm từ cả hai phía.