Việt Nam: Chuyên gia chỉ ra điểm nghẽn logistics đa phương thức tại miền Trung - Tây Nguyên

Theo các chuyên gia tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 diễn ra tại tỉnh Gia Lai vào chiều 7/11, điểm nghẽn lớn nhất của logistics miền Trung - Tây Nguyên là sự đứt gãy kết nối đa phương thức, thiếu kho lạnh tại vùng nguyên liệu và tỷ lệ chạy rỗng chiều về cao.

PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA), cho biết khu vực có 6 cực phát triển logistics quy mô lớn tại Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng, nhưng đường bộ gánh gần 100% lượng hàng từ Tây Nguyên xuống cảng biển. Ông Lê Thanh Sơn (Công ty Simexco Đắk Lắk) dẫn số liệu năm 2025: cà phê mang về 8,92 tỷ USD, cao su 3,33 tỷ USD, hồ tiêu 1,66 tỷ USD và sầu riêng khoảng 1,8 tỷ USD. Nhu cầu logistics của 6 địa phương tăng bình quân 9,52% giai đoạn 2020-2025 nhưng tập trung vào các tháng thu hoạch, gây áp lực quá tải lên vận tải đường bộ.

Bà Hòa chỉ ra 3 điểm nghẽn: đứt gãy giữa các phương thức vận tải; xe chạy rỗng chiều về do không có luồng hàng ổn định ngược lên Tây Nguyên; doanh nghiệp logistics quy mô vừa và nhỏ, thiếu hạ tầng kho lạnh chuyên biệt. Nếu gỡ được các điểm nghẽn này, tỷ lệ tổn thất nông sản xuất khẩu có thể giảm từ 20-30% xuống dưới 5%.

Ông Lê Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), đề xuất xây dựng cảng cạn (ICD) tại Pleiku - "cảng biển trên cao nguyên" - nơi container được đóng và thông quan tại chỗ rồi đưa thẳng xuống đội tàu vận chuyển ven biển 300-600 TEU. VIMC đề xuất lộ trình thí điểm 2027-2028, mở rộng 2029-2030 và hoàn thiện 2031-2035. Tỉnh Gia Lai đang xây dựng Đề án phát triển hệ thống logistics đến 2030, tầm nhìn 2050 với 10 trung tâm, cụm logistics, tổng quy mô khoảng 1.626,51 ha. Bến cảng Phù Mỹ giai đoạn 1 được chấp thuận chủ trương đầu tư ngày 8/8/2025 với tổng vốn trên 6.086 tỷ đồng, tiếp nhận tàu tới 150.000 tấn, dự kiến khai thác năm 2028.