Việt Nam: Dự án cao tốc thiếu vật liệu dù nhiều mỏ đã cấp phép khai thác nhỏ giọt

Thanh tra Chính phủ cho biết tình trạng thiếu cát, đá tại các dự án cao tốc trọng điểm không chỉ do khan hiếm tài nguyên mà còn do các doanh nghiệp khai thác dưới công suất được cấp phép, khiến hàng triệu mét khối vật liệu nằm trong mỏ nhưng không thể đưa ra công trường.

Cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng (giai đoạn I) và Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau cần khoảng 41,057 triệu m³ cát và 8,81 triệu m³ đá. Tính đến ngày 30/6/2026, dự án thành phần 4 còn thiếu khoảng 1,566 triệu m³ cát; Cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng thiếu hơn 2,5 triệu m³ đá; Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau thiếu khoảng 0,35 triệu m³.

Thanh tra phát hiện Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 chỉ khai thác hơn 1.400 m³ trên tổng trữ lượng 650.000 m³ được cấp, đạt 0,23%. Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác 66,8% và Tổng công ty Xây dựng số 1 khai thác 59,6% trữ lượng được cấp tại mỏ MS03 rồi dừng khai thác từ tháng 3/2026 dù thời hạn còn đến hết tháng 6. Tổng công ty Xây dựng số 1 khai thác 59,6% trữ lượng được cấp tại MS03, rồi dừng khai thác từ tháng 3/2026.

Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn – doanh nghiệp tư nhân được nâng công suất lên 725.000 m³/năm – từ tháng 1 đến tháng 6/2026 chỉ cung cấp 74.476 m³ cát (10,27% công suất năm) và mỗi ngày chỉ huy động 1-2 phương tiện thay vì 8-10 như cam kết. Công ty TNHH TM DV VLXD Trường Thắng được gia hạn giấy phép khai thác mỏ cát từ tháng 3/2023 nhưng sau hơn ba năm vẫn chưa triển khai hoạt động.

Thanh tra Chính phủ kết luận việc khai thác không bảo đảm công suất dẫn đến thiếu hụt cát cho dự án thành phần 4 và ảnh hưởng đến tiến độ chung. Trách nhiệm cũng được chỉ rõ đối với UBND TP. Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp Thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.