Việt Nam: Ngành logistics trước bài toán tái cấu trúc thể chế

Ngành logistics Việt Nam đang đối mặt với nút thắt về thể chế và pháp lý khi tốc độ phát triển nhanh vượt quá khuôn khổ hiện tại, theo các chuyên gia tại một cuộc thảo luận gần đây.

TS. Trần Quốc Việt, Trưởng khoa Quản lý và Đô thị, Đại học Thủ đô Hà Nội, cho rằng thể chế vĩ mô đã có chuyển biến tích cực và cải cách đang lan tỏa vào các lĩnh vực chuyên ngành, song logistics hiện chịu sự điều chỉnh của một hệ thống pháp luật ngày càng đa dạng gồm hải quan, thuế, bảo hiểm, vận tải và giao thông. Vấn đề là một chuỗi cung ứng liên thông lại bị quản lý bởi một hệ thống pháp luật phân mảnh theo từng "ô" quản lý riêng biệt.

Ông Ngô Khắc Lễ, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết một trung tâm logistics có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng và các quy định phòng cháy chữa cháy, trong khi một lô hàng xuất nhập khẩu liên quan đến tài chính, bảo hiểm, hải quan và kiểm tra chuyên ngành, mỗi cơ quan có quy định riêng. Sự thiếu liên thông này tạo ra điểm nghẽn, làm phát sinh thêm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Vấn đề trở nên cấp thiết hơn khi thương mại điện tử phát triển nhanh, đưa hàng hóa sâu vào khu dân cư thiếu kho bãi, điểm tập kết và điểm giao nhận chặng cuối. Với nông sản tươi sống, tình trạng thiếu kho lạnh, trung tâm sơ chế và hệ thống bảo quản phù hợp khiến tỷ lệ hao hụt gia tăng, giảm chất lượng, làm suy yếu khả năng nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của Việt Nam.

Bộ Công Thương đang chuẩn bị phương án xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định 163 và nghiên cứu khả năng trình Quốc hội ban hành một đạo luật riêng về logistics. Song song đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang xây dựng Thông tư quy định tiêu chí phân hạng, phân loại trung tâm logistics theo Quyết định 2229/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm hạn chế đầu tư dàn trải và hạ tầng không kết nối.