Việt Nam: Đại biểu Quốc hội lo áp lực ngân sách địa phương với cao tốc 162.393 tỷ đồng

Chiều 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc với tổng mức đầu tư sơ bộ 162.393 tỷ đồng, trong đó nhiều đại biểu lo ngại vốn đối ứng của địa phương sẽ gây áp lực lên ngân sách các tỉnh.

Ba dự án gồm Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong), Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (địa phận tỉnh Sơn La) có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h. Vốn ngân sách trung ương là 158.342 tỷ đồng, trong đó giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến bố trí 119.398 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương là 4.051 tỷ đồng.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng các tuyến đường này tạo động lực phát triển cho vùng miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, gắn phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ biên giới. Ông nêu Lai Châu phải đối ứng hơn 2.000 tỷ đồng, chiếm 38,7% tổng vốn đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 của tỉnh, và đề nghị trung ương hỗ trợ toàn bộ hoặc phần lớn chi phí giải phóng mặt bằng.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cho biết theo phương án trình Quốc hội, Lai Châu dự kiến bố trí khoảng 2.004 tỷ đồng, tỷ lệ cao nhất trong bảy dự án cao tốc do địa phương quản lý được tổng hợp, và sẽ thu hẹp nguồn lực cho trường học, cơ sở y tế, nước sinh hoạt, hạ tầng nông thôn và giảm nghèo. Bà đề nghị Chính phủ rà soát khả năng cân đối, nghiên cứu tăng hỗ trợ từ ngân sách trung ương, kể cả phương án trung ương bảo đảm toàn bộ vốn dự án nếu điều kiện cho phép, gắn với trách nhiệm của địa phương về giải phóng mặt bằng và tái định cư.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết ngân sách trung ương đã ưu tiên bố trí 119.389 tỷ đồng, khoảng 75% tổng mức đầu tư 3 dự án, và hiện có 15 địa phương làm cơ quan chủ quản thực hiện cao tốc, tất cả đều có vốn ngân sách địa phương tham gia. Theo Bộ trưởng, cơ chế địa phương cùng đóng góp nhằm bảo đảm tính thống nhất và công bằng chính sách, và "nếu thiếu vốn, Chính phủ sẽ nghiên cứu cân đối, bố trí từ các nguồn khác".