Việt Nam: Lưới điện thông minh trở thành hạ tầng chiến lược cho thị trường điện cạnh tranh

Hạ tầng lưới điện thông minh tại Việt Nam đang trở thành yêu cầu chiến lược để tích hợp năng lượng tái tạo, tối ưu chi phí vận hành và mở đường cho thị trường điện cạnh tranh, theo Phó Giáo sư Nguyễn Đức Huy của Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội.

Rào cản lớn nhất hiện nay là thiếu cơ chế để hệ thống lưu trữ pin, nguồn điện phân tán, xe điện và chương trình đáp ứng nhu cầu tham gia thị trường. Việt Nam đã có nền tảng qua Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Luật Điện lực 2024 và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Thỏa thuận DPPA giữa Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên và Nhà máy TTC Đức Huệ 2 cho thấy bán lẻ cạnh tranh có thể bắt đầu từ khách hàng lớn.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển 10.000-16.300 MW hệ thống lưu trữ năng lượng vào năm 2030, tương đương 5,5-6,9% tổng công suất nguồn. Tuy nhiên, tính linh hoạt của hệ thống còn phụ thuộc vào khai thác nguồn điện hiện hữu, quản lý phụ tải và tổng hợp nguồn phân tán.

Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần chuyển từ đầu tư công nghệ đơn lẻ sang xây dựng lưới điện thông minh đồng bộ, kết nối truyền tải, phân phối và khách hàng. Việc áp dụng tiêu chuẩn mở, khai thác dữ liệu thời gian thực và phát triển thị trường cho lưu trữ, xe điện, nguồn phân tán sẽ giúp giảm chi phí hệ thống và thu hút đầu tư.