Việt Nam chấm dứt vay ODA dàn trải, tập trung vốn cho hạ tầng lớn

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết trước Quốc hội sáng 12/11 rằng Việt Nam sẽ chấm dứt tình trạng vay ODA dàn trải, chỉ tập trung nguồn vốn này cho một số dự án hạ tầng lớn, có sức lan tỏa cao.

Giải trình thêm sau phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam hiện đã "tốt nghiệp ODA", không còn tiếp cận được nguồn vay giá rẻ như trước trong khi nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế - xã hội vẫn rất lớn. Dư địa nợ công và nợ Chính phủ hiện ở mức thấp so với trần Quốc hội cho phép, tạo không gian tiếp tục huy động ODA, song việc vay phải tính toán thận trọng, đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội và chi phí sử dụng vốn. Ông cho biết Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan rà soát kỹ các điều kiện ràng buộc trong khoản vay, đặc biệt quy định về thi công và lựa chọn nhà thầu.

Về dự án đối tác công tư, Phó Thủ tướng cho biết tỷ lệ vốn nhà nước tham gia hiện được xác định trong khoảng 50-70% tùy vị trí địa lý và hiệu quả từng dự án, theo Luật PPP sửa đổi đã trình Quốc hội. Nếu không có hỗ trợ này, các dự án ở vùng sâu, vùng xa, miền núi rất khó thu hút nhà đầu tư; dự án PPP giao thông thường cho thu phí trên dưới 20 năm trong khi ngân hàng chỉ cho vay khoảng 10-12 năm. Luật cũng quy định chia sẻ rủi ro doanh thu: nếu doanh thu thực tế thấp hơn 75-90% phương án tài chính, Nhà nước có thể xem xét bù đắp từ ngân sách; nếu cao hơn, doanh nghiệp phải chia sẻ với Nhà nước. Bộ Xây dựng sẽ thí điểm đấu thầu nhượng quyền thu phí một số đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam đã được Nhà nước đầu tư.

Về giải ngân, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, địa phương phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, qua đó đóng góp thêm khoảng 1,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế và góp phần bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026. Sau 10 tháng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đã đạt 74% kế hoạch, mức cao kỷ lục đối với năm đầu nhiệm kỳ.

Phó Thủ tướng lý giải một phần tiến độ nhờ tạm ứng, khi chủ đầu tư phải tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng để nhà thầu có nguồn lực mua nguyên vật liệu và chuẩn bị thi công, đồng thời Chính phủ đã chỉ đạo tập trung nghiệm thu, thanh quyết toán khối lượng hoàn thành để bảo đảm giải ngân thực chất.