Việt Nam: Sắp thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn cao tốc Bắc - Nam

Việt Nam dự kiến thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn tuyến trên đường cao tốc Bắc - Nam, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết trước Quốc hội tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn thuộc lĩnh vực tài chính sáng 12/11.

Hình thức được áp dụng là hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M), theo đó Nhà nước đầu tư xây dựng công trình rồi chuyển giao cho doanh nghiệp khai thác, thu phí. Bộ Xây dựng đang triển khai và dự kiến sắp tới sẽ thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí một số dự án, đặc biệt là một số đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam. Phó Thủ tướng tin rằng doanh nghiệp sẽ "rất hào hứng" vì nhà đầu tư không phải đối mặt với các rủi ro trong quá trình xây dựng như giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công hay biến động giá vật liệu.

Ông cho biết việc huy động nguồn lực của doanh nghiệp cho hạ tầng giao thông là kinh nghiệm đã được các nước châu Âu, Mỹ thực hiện hàng trăm năm nay. Việt Nam đã áp dụng cả hai hình thức phổ biến, và từ năm 2020 Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư đã có nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia. Thời gian thu phí của các dự án PPP thường khoảng 20 năm, trong khi thời hạn vay ngân hàng chỉ khoảng 10-12 năm, nên doanh nghiệp phải sử dụng vốn tự có; Nhà nước có thể hỗ trợ khoảng 50% tổng mức đầu tư, thậm chí tới 70% trong trường hợp đặc biệt.

Về cơ chế chia sẻ rủi ro, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư quy định khi doanh thu giảm xuống 75-90%, Nhà nước có thể xem xét hỗ trợ bằng ngân sách, và trong trường hợp đặc biệt có thể mua lại dự án. Về vốn ODA, Việt Nam đã "tốt nghiệp" ODA, không còn tiếp cận được nguồn vốn giá rẻ, song nợ công, nợ Chính phủ và nợ nước ngoài đều ở mức thấp so với trần Quốc hội cho phép; vốn ODA sẽ ưu tiên cho một số dự án lớn, không dàn trải.

Giải ngân vốn đầu tư công sau 10 tháng đạt khoảng 74%, được đánh giá là kết quả lịch sử, và Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026. Giải ngân toàn bộ vốn đầu tư công có thể đóng góp thêm khoảng 1,7% vào tăng trưởng kinh tế và là một trong những yếu tố quan trọng để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026. Trong năm đầu triển khai dự án, chủ đầu tư tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng cho nhà thầu.