Việt Nam: Chuyên gia đề xuất ưu tiên vốn đầu tư công để hoàn thiện mở rộng cao tốc Bắc-Nam

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân, đã kêu gọi ưu tiên nguồn lực ngân sách nhà nước để hoàn thiện mở rộng cao tốc Bắc-Nam phía Đông, cho rằng chậm trễ làm tăng chi phí logistics và cản trở phát triển kinh tế, theo báo cáo ngày 30/7.

Việt Nam có 3.345 km cao tốc đang khai thác, mục tiêu khoảng 5.762 km vào năm 2030. Hiện 258 km cao tốc 2 làn cần nâng cấp (khoảng 42.700 tỷ đồng), gần 2.100 km cao tốc 4 làn hạn chế cần mở rộng (hơn 400.000 tỷ đồng). Riêng cao tốc Bắc-Nam phía Đông dài 1.222 km cần khoảng 200.000 tỷ đồng.

Ông Lạng cho rằng đầu tư công nên là phương án chủ đạo, PPP chỉ nên áp dụng ở đoạn có lưu lượng lớn và khả năng hoàn vốn tốt. Ông cảnh báo dự án PPP kéo dài thời gian chuẩn bị và đàm phán, năng lực tài chính nhà đầu tư có thể ảnh hưởng tiến độ. "Nếu chỉ hoàn thành một đoạn, chẳng hạn Hà Nội - Vinh, trong khi các đoạn tiếp theo vẫn dang dở thì xe phải giảm tốc, lưu thông không thông suốt, hiệu quả đầu tư không tối ưu," ông nói.

Ông Lạng cũng cảnh báo áp lực hoàn vốn trong PPP có thể dẫn đến phí đường cao hơn, làm tăng chi phí logistics. Đầu tư công cho phép điều tiết phí linh hoạt hơn, hỗ trợ sản xuất và lưu thông hàng hóa. PPP có thể xem xét cho đoạn có lưu lượng cao, phương án phí rõ ràng; trong khi ngân sách nhà nước tiếp tục cho đoạn có lưu lượng thấp hoặc quan trọng về kết nối mạng lưới.