Mô hình cấp vốn của ngân hàng Việt Nam thách thức các đại dự án hạ tầng

Hệ thống ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với những hạn chế cơ cấu khiến khả năng tài trợ cho các dự án hạ tầng quy mô lớn bị giới hạn, khi mất cân đối kỳ hạn, nền vốn hẹp và tín dụng sân sau đều tạo áp lực lên nguồn vốn dài hạn.

Vốn trung, dài hạn chỉ chiếm 16% tổng huy động, trong khi tín dụng trung, dài hạn đã lên tới 48,5%, theo Công ty Chứng khoán Yuanta. Tổng dư nợ cho vay toàn hệ thống đạt gần 20 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, nhưng cơ cấu huy động vẫn chủ yếu là ngắn hạn, khiến ngân hàng khó có thể cho vay kỳ hạn 15-20 năm. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) toàn hệ thống dưới 12%, tiếp tục thu hẹp dư địa mở rộng tín dụng cho các dự án lớn.

Nền kinh tế phụ thuộc hơn 50% vốn vào hệ thống ngân hàng, trong khi kênh cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới đóng góp hơn 13% tổng nguồn vốn, theo chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực. Dòng vốn quốc tế 3-4 tỷ USD chỉ đáp ứng phần nhỏ nhu cầu trung, dài hạn trong nước. Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Fiin Group cho rằng, hệ thống ngân hàng khó đáp ứng nhu cầu tài trợ dài hạn ở quy mô danh mục dự án hạ tầng.

Một báo cáo gần đây của Ngân hàng Nhà nước cho thấy rủi ro tập trung tín dụng sân sau đang gia tăng. Tổng mức cấp tín dụng đối với nhóm khách hàng có dư nợ trên 500 tỷ đồng đạt 9,28 triệu tỷ đồng tại ngày 30/6/2026, chiếm 46,1% tổng dư nợ, tăng 15,4% so với cuối năm 2025. Quan hệ sở hữu đan xen giữa các ngân hàng thương mại cổ phần và các tập đoàn bất động sản như SeABank - BRG Group, MSB - ROX Group, ABBank - Geleximco, Techcombank - Masterise, Sacombank - Him Lam, KienlongBank - Sunshine, LPBank - Vingroup tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu tập trung, cơ quan quản lý cảnh báo.