Việt Nam: TP.HCM đứng trước cơ hội lịch sử trở thành trung tâm logistics lớn nhất

TP.HCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành trung tâm cảng biển và logistics lớn nhất của cả nước và khu vực sau khi sáp nhập mở rộng mạng lưới cảng biển của thành phố.

Không gian cảng biển của Thành phố nay không chỉ giới hạn ở Cát Lái, Hiệp Phước, Nhà Bè mà còn mở rộng sang hệ thống cảng Bình Dương và cụm cảng Bà Rịa - Vũng Tàu, trong đó có Cái Mép - Thị Vải. Ông Lê Quang Trung, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), cho rằng Cái Mép - Thị Vải đã hình thành vai trò ngày càng rõ trong mạng lưới hàng hải quốc tế. Riêng tại cảng CMIT, hàng tuần có trên 8 tuyến dịch vụ kết nối trực tiếp với Bờ Đông, Bờ Tây nước Mỹ và châu Âu. Năm 2025, sản lượng qua CMIT đạt 2,2 triệu TEU, gấp khoảng 1,5 lần công suất thiết kế ban đầu.

Đến năm 2030, hệ thống cảng biển TP.HCM có thể thông qua 463,4-512,5 triệu tấn hàng hóa, trong đó hàng container đạt 29,63-33,16 triệu TEU, chưa gồm hàng trung chuyển quốc tế, theo ông Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM. Ông cho rằng đây là cơ sở để thành phố xác định lại vị trí và vai trò của hệ thống cảng biển, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi theo hướng cảng xanh, cảng thông minh.

Tuy nhiên, chi phí logistics tại Việt Nam hiện vẫn ở mức khoảng 18% GDP, với vấn đề cốt lõi là sự thiếu kết nối đồng bộ và tình trạng phân mảnh nguồn lực giữa các địa phương trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, theo bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM. Khu vực này đóng góp khoảng 45% GDP và hơn 50% tổng lượng hàng hóa thông qua cảng biển cả nước nhưng hạ tầng kết nối liên vùng chưa theo kịp. Việc triển khai Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ và chuyển dịch từ đường bộ sang các phương thức vận tải có chi phí và phát thải thấp hơn được nêu là những bước quan trọng để giảm chi phí logistics.

Ông Lê Quang Trung cho rằng giảm chi phí logistics vẫn là bài toán được quan tâm hàng đầu, trong đó điểm nghẽn không chỉ ở chi phí vận tải mà còn ở cấu trúc chuỗi cung ứng. Việc có quá nhiều khâu trung gian, cùng sự phụ thuộc lớn vào phương thức vận tải truyền thống, làm gia tăng chi phí nhiên liệu, thời gian và tác động đến môi trường, ông nói thêm.