Việt Nam: TP.HCM vạch ra các ưu tiên cho kinh tế biển giá trị cao

TP.HCM đang chuyển đổi chiến lược kinh tế biển từ mở rộng khối lượng hàng hóa sang chiếm lĩnh các dịch vụ giá trị cao, theo các tài liệu quy hoạch của thành phố.

Cảng của thành phố xử lý khoảng 16 triệu TEU trong năm 2024, đứng thứ hai Đông Nam Á sau Singapore, nhưng thành phố lại xếp hạng thấp hơn trong các đánh giá trung tâm hàng hải toàn cầu do điểm yếu về sở hữu và quản lý tàu, tài trợ, bảo hiểm và công nghệ. Ước tính Việt Nam mất khoảng 6-8 tỷ USD mỗi năm doanh thu từ các dịch vụ hàng hải giá trị cao. Để thu hẹp khoảng cách, TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng năng lực ở 8 trụ cột: cảng và logistics; vận tải biển; dịch vụ tài chính và pháp lý (trọng tâm tại Thủ Thiêm); công nghệ hàng hải (Cần Giờ, Vũng Tàu); năng lượng và công nghệ môi trường biển bao gồm điện gió ngoài khơi, điện mặt trời nổi và LNG tại Long Sơn – Thị Vải; du lịch và dịch vụ biển (Cần Giờ, Côn Đảo); thủy hải sản và kinh tế sinh học biển (Cần Giờ); công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ dầu khí (hành lang Phú Mỹ – Châu Đức, Vũng Tàu).

Phát triển liên vùng được coi là yếu tố sống còn, đặc biệt sau sáp nhập. TP.HCM giữ vai trò dẫn dắt ở cảng nước sâu, trung chuyển quốc tế, tài chính – pháp lý, trụ sở và R&D. Tây Ninh gom hàng nội địa và xuyên biên giới; Đồng Tháp phát triển logistics sông – biển và nuôi trồng thủy sản; Lâm Đồng bổ trợ về điện gió ngoài khơi và năng lượng mới. Chuỗi du lịch được kéo dài từ Cần Giờ – Vũng Tàu – Long Hải – Hồ Tràm – Côn Đảo đến Phan Thiết – Mũi Né – Phú Quý.

Khi lượng hàng dự kiến đạt khoảng 38 triệu TEU/năm vào năm 2030, hạ tầng giao thông hiện tại đang cho thấy quá tải. Ba trục chiến lược được đề xuất gồm: tuyến kết nối chuyên dụng liên cảng, gồm cả đường trên cao; nối dài cao tốc kết nối đường liên cảng với cao tốc Long Thành – Hồ Tràm và QL51 để giảm tải cho Vành đai 4 và cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu; đại lộ ven biển làm "mặt tiền đô thị" của TP.HCM, kết nối Tây Ninh và Đồng bằng sông Cửu Long. Kế hoạch cũng tích hợp hạ tầng năng lượng sạch, nhắm đến thị trường công nghiệp điện gió 42 tỷ USD vào năm 2045 và nhu cầu LNG 15-20 triệu tấn/năm vào năm 2030, cùng các dự án thu giữ carbon sử dụng hạ tầng dầu khí và địa chất hiện có.