Việt Nam: TP.HCM có thêm quyền tự chủ ngân sách theo Luật Phát triển đô thị mới

Luật Phát triển đô thị mới có hiệu lực từ 1/10 trao cho TP.HCM thêm linh hoạt trong huy động và phân bổ nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước truyền thống, bao gồm trái phiếu xanh, khai thác giá trị đất theo mô hình TOD và tín chỉ carbon.

Tiến sĩ Phan Hoài Nam, Tổng giám đốc Công ty Tư vấn W&A, giảng viên Học viện Tư pháp, cho rằng Luật giải quyết điểm nghẽn kéo dài là cơ chế phân bổ ngân sách cứng nhắc. Ông nhận định quy định cho phép UBND Thành phố điều hành linh hoạt chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên trong tổng nguồn vốn đã được HĐND thông qua là bước chuyển sang quản trị ngân sách theo kết quả đầu ra.

Để TOD hiệu quả, ông Nam nhấn mạnh quy hoạch khu vực ga phải được phê duyệt trước hoặc đồng thời với quyết định đầu tư metro, tránh tình trạng đầu cơ đất. Nguồn thu từ TOD cần quay lại tài trợ cho chính hệ thống đường sắt đô thị, không hòa chung vào ngân sách.

Luật cũng trao quyền cho thành phố hưởng toàn bộ khoản thu từ giao dịch tín chỉ carbon và kết quả giảm phát thải, dù thị trường carbon trong nước đang ở giai đoạn thí điểm. Các công cụ huy động khác gồm trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh, trái phiếu công trình và quyền điều chỉnh thuế, phí, lệ phí. Ông Nam cho rằng tự chủ tài khóa phải đi kèm minh bạch và giám sát độc lập để tránh rủi ro đạo đức và phân bổ sai nguồn lực.